Meditations on Transcendence

  ಹರಿಗೆಬಸವ ಕಗ್ಗ ಮುಂದೆ ನಡೆ, ಅವನು ಹಿಂದಿದ್ದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಯನು ಕಾಪುವನು, ನಡೆಸುವವನೂ ಅವನೇ, ರಕ್ಷಕನೂ ಅವನೇ ಸರ್ವಕಾಲವು; ಪಾಲಕನು ಅವನೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಪಾಲನೆಯ ಭಾರ ಹೊರು, "ನೀನೇ ಕಾಪಡು" ಎಂದು ಶರಣಾಗು ಹರಿಗೆಬಸವ ॥ ತಾತ್ಪರ್ಯ (150 words) ಜೀವನದ ಪಥದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ದೊಡ್ಡ ಭಯವೆಂದರೆ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ. ನಾಳೆ ಏನಾಗುವುದು, ಯಾರು ನೆರವಾಗುವರು, ನನ್ನ ಶ್ರಮ ಫಲಿಸುವುದೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬ ಚಿಂತೆಗಳು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕಗ್ಗದ ಸಂದೇಶವೆಂದರೆ, ಭಯದಿಂದ ನಿಲ್ಲಬೇಡ; ಭರವಸೆಯಿಂದ ಮುಂದೆ ನಡೆಯು. ಭಗವಂತನು ಕೇವಲ ಗುರಿಯಲ್ಲ, ಪಥದ ಸಂಗಾತಿಯೂ ಹೌದು. ನಾವು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವ ಮುನ್ನವೇ ಆತನು ದಾರಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಾವು ಜಾರುವಾಗ ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಮ್ಮ ಮೇಲಿದೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ನಡುಗಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ "ದೇವರಿದ್ದಾನೆ" ಎಂದು ಆಲಸ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಬೀಳಬಾರದು. ಭಗವಂತನು ಪಾಲಕನೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದಲೇ ಕುಟುಂಬ, ಸಮಾಜ, ಧರ್ಮ, ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಭಾರವನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಹೊರುವ ಸಿದ್ಧತೆ ಬೇಕು. ಶರಣಾಗತಿ ಎಂದರೆ ಕೈಕಟ್ಟಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಲ್ಲ; ದೈವಭರವಸೆಯಿಂದ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ತೊಡಗುವುದು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರಕ್ಷಕ, ನಡೆಸುವವ, ಫಲದಾತ ಎಲ್ಲರೂ ಅವನೇ ಎಂಬ ಅರಿವು ಬಂದಾಗ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಚಲ ಶಾಂತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆಗ ಭಕ್ತನು ವಿನಯದಿಂದ, "ಹರ...

 ಛಂದದಾತುರಕಿಂತ ಅರ್ಥದಾತುರ ಶ್ರೇಷ್ಠ । ಅರ್ಥದಾತುರಕಿಂತ ತತ್ತ್ವದಾತುರ ಗಾಢ ।। ತತ್ತ್ವದಾತುರಕಿಂತ ಬ್ರಹ್ಮದರ್ಶನ ಶ್ರೇಷ್ಠ । ಛಾದನವ ಕಳಚಿ ನೋಡು ಹರಿಗೆಬಸವ ।। ವಿಸ್ತೃತ ಭಾವಾರ್ಥ ವೇದವು ಮೊದಲು ಶಬ್ದವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಮಂತ್ರದ ಛಂದಸ್ಸು, ಲಯ, ಸ್ವರ, ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತರೆ ಅದು ಬಾಗಿಲಿನ ಹೊರಗಡೆ ನಿಂತಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಶಬ್ದವು ಅಮೂಲ್ಯವಾದರೂ, ಅದರ ಉದ್ದೇಶ ಅರ್ಥದ ಕಡೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದಾಗಿದೆ. "ಛಂದಸ್" ಎಂಬ ಪದವೇ ಛದ್ (ಆವರಣೇ) ಧಾತುವಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನಿರುಕ್ತಕಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಛಂದಸ್ಸು ಸತ್ಯವನ್ನು ಮರೆಮಾಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಬೀಜದ ಸಿಪ್ಪೆಯು ಮರವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿದರೂ ಅದನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಂತೆ, ಮಂತ್ರದ ಛಂದಸ್ಸು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವರು ವೇದದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಜಿಜ್ಞಾಸು ಮಾತ್ರ ಅದರೊಳಗಿನ ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಶ್ನೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಆವರಣ ಸಡಿಲವಾಗತೊಡಗುತ್ತದೆ. "ಇದು ಏಕೆ?", "ಇದರ ಅಂತರಾರ್ಥವೇನು?", "ನಾನು ಯಾರು?" ಎಂಬ ವಿಚಾರವೇ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವ ಕೀಲಿಕೈ. ಆದುದರಿಂದ ಶಬ್ದಾಸಕ್ತಿ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಅರ್ಥಜಿಜ್ಞಾಸೆ...

The goal of life is not merely existence (sattā) , nor accumulation (sañcaya) , nor enjoyment (bhoga) . The goal is sevā (सेवा) , loving service to the Supreme Personality of Godhead (Puruṣottama) . Every living being seeks activity (karma) because activity is the natural expression of consciousness (cit) . The question is not whether we serve, but whom we serve and with what motivation (bhāva) . In conditioned existence, action is governed by the three guṇas (त्रिगुणाः) : sattva , rajas , and tamas . These modes create different energy bands of consciousness. A person absorbed in tamas (inertia) experiences heaviness and confusion. One dominated by rajas (passion) burns with desire (kāma) and endless striving. Even sattva (goodness) , though illuminating, remains within material nature (prakṛti) . Thus the soul continues to revolve within the wheel of guṇa-bandhana (bondage to the modes) . Bhagavad Gītā explains this elevation of consciousness: ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये ति...

  वृत्तेः केन्द्राभिमुखी यात्रा The Sanskrit root √वृत् (vṛt) means "to turn, revolve, occur, remain, or conduct oneself," and hidden within it lies a profound vision of existence. Everything in creation is engaged in some form of turning: planets revolve, seasons cycle, thoughts arise and subside, desires chase new objects, and the mind continually assumes different वृत्तियाँ (vṛttis) or modes. Thus our life is largely determined by what our consciousness revolves around. This insight sheds light on King Parīkṣit's declaration to Kali, "न वर्तितव्यं भवता कथञ्चन" , where he is not merely forbidding an action but rejecting an entire mode of existence. Kali represents a vṛtti of adharma, a pattern of consciousness turning away from truth and dharma, and Parīkṣit refuses to allow that turning to continue within his kingdom. The same root appears prominently in the Gītā, where Śrī Kṛṣṇa says "वर्त एव च कर्मणि" and "यदि ह्यहं न वर्तेयं" , teach...

“ದಂತಮ್” ಅಲ್ಲ, “ಸುದಂತಮ್” ಯಾಕೆ? 🌺 ಆದಿ ಶ್ಲೋಕವೇ ಎಷ್ಟು ಮಧುರ: > सदा राम रामेति रामामृतं ते सदाराममानन्दनिष्यन्दकन्दम् । पिबन्तं नमन्तं सुदन्तं हसन्तं हनूमन्तमन्तर्भजे तं नितान्तम् ॥ — ಶ್ರೀರಾಮಭುಜಂಗಪ್ರಯಾತಸ್ತೋತ್ರम् Sankarabhagavatpada ವಿರಚಿತम् ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ Sankarabhagavatpada ಹನುಮಂತನನ್ನು ಕೇವಲ ವೀರನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಲಂಕೆಯನ್ನು ದಹಿಸಿದ ಬಲಶಾಲಿ ರೂಪ ಇಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಹನುಮಂತನು ರಾಮನಾಮರಸದಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ಭಕ್ತ. “ರಾಮ ರಾಮ” ಎಂದು ಜಪಿಸುತ್ತಾ, ರಾಮಾಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ, ನಮಿಸುತ್ತಾ, ಮಂದಹಾಸಿಸುತ್ತಾ ಇರುವ ಅಂತರಂಗಭಕ್ತ. ಈ ಪ್ರವಾಹದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪದ ಮಿನುಗುತ್ತದೆ — ಸುದಂತಮ್. ಅವರು ಕೇವಲ “ದಂತಮ್” ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ನಿಗ್ರಹಿತನು, ಶಮನಗೊಂಡವನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟವನು. ಆದರೆ Sankarabhagavatpada “ಸು” ಎಂಬ ಉಪಸರ್ಗವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಭಾವದ ಹೃದಯ. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ “ಸು” ಎಂದರೆ ಶುಭ, ಸುಂದರ, ಸೌಮ್ಯ, ಸಹಜ, ಮಂಗಳಮಯ. “ದಂತ / ದಾಂತ” ಎಂಬುದು √दम್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ — ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು, ವಶಪಡಿಸುವುದು, ಶಮನಗೊಳಿಸುವುದು. ಹೀಗಾಗಿ “ಸುದಂತಮ್” ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹವಲ್ಲ; ಸುಂದರವಾದ ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ. ಒತ್ತಿಹಾಕಿದ ಮೌನವಲ್ಲ; ರಸಪೂರ್ಣ ಶಾಂತಿ....

 ಕ್ಷುದ್ರ ಸುಖಕೆ ದುಃಖ ಮಹದ್ ಹೊತ್ತು ನಡೆವ ಜನ, ಕಣದ ಹಾಸಿಗೆ ಬೆಟ್ಟದ ಬೆಲೆ ಕೊಡುವ ಮರುಳ ಜನ। ಶ್ರಮವು ಸಾಗರ, ಸುಖವು ತೊಟ್ಟಿಲಿನ ನೀರಿನ ಹನಿ, ನಷ್ಟವನೇ ಲಾಭವೆಂದು ನಲಿಯುವ ಮನದ ಧನಿ। ಧೂಳಿನ ಚಿನ್ನ ಹಿಡಿದು ಜೀವವನು ಜೂಜಾಡುತ, ಕಾಲದ ಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕನಸನು ತಾವೇ ಹಾಕುತ। “ವಿರಮಿಸು”ವೆಂದು ಒಳಗೊಂದು ಮೌನವೇ ಕರೆಯುತ, ವ್ಯರ್ಥ ವ್ಯವಹಾರಕೆ ಅಂತ್ಯ ದಾರಿ ತೋರಿಸುತ। ಅಲ್ಲಿ Bhagavata Purana ದೀಪದಂತೆ ನಿಂತಿದೆ ಶಾಂತವಾಗಿ, ನಷ್ಟದ ಬದುಕಿಗೆ ವಿರಾಮ ಬರೆವ ಮಹಾಗ್ರಂಥವಾಗಿ॥