ಛಂದದಾತುರಕಿಂತ ಅರ್ಥದಾತುರ ಶ್ರೇಷ್ಠ । Gita Chapter 15, Chandamsi yasya parnani

 ಛಂದದಾತುರಕಿಂತ ಅರ್ಥದಾತುರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ।

ಅರ್ಥದಾತುರಕಿಂತ ತತ್ತ್ವದಾತುರ ಗಾಢ ।।

ತತ್ತ್ವದಾತುರಕಿಂತ ಬ್ರಹ್ಮದರ್ಶನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ।

ಛಾದನವ ಕಳಚಿ ನೋಡು ಹರಿಗೆಬಸವ ।।

ವಿಸ್ತೃತ ಭಾವಾರ್ಥ

ವೇದವು ಮೊದಲು ಶಬ್ದವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಮಂತ್ರದ ಛಂದಸ್ಸು, ಲಯ, ಸ್ವರ, ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತರೆ ಅದು ಬಾಗಿಲಿನ ಹೊರಗಡೆ ನಿಂತಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಶಬ್ದವು ಅಮೂಲ್ಯವಾದರೂ, ಅದರ ಉದ್ದೇಶ ಅರ್ಥದ ಕಡೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದಾಗಿದೆ.

"ಛಂದಸ್" ಎಂಬ ಪದವೇ ಛದ್ (ಆವರಣೇ) ಧಾತುವಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನಿರುಕ್ತಕಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಛಂದಸ್ಸು ಸತ್ಯವನ್ನು ಮರೆಮಾಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಬೀಜದ ಸಿಪ್ಪೆಯು ಮರವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿದರೂ ಅದನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಂತೆ, ಮಂತ್ರದ ಛಂದಸ್ಸು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವರು ವೇದದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಜಿಜ್ಞಾಸು ಮಾತ್ರ ಅದರೊಳಗಿನ ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಶ್ನೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಆವರಣ ಸಡಿಲವಾಗತೊಡಗುತ್ತದೆ. "ಇದು ಏಕೆ?", "ಇದರ ಅಂತರಾರ್ಥವೇನು?", "ನಾನು ಯಾರು?" ಎಂಬ ವಿಚಾರವೇ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವ ಕೀಲಿಕೈ.

ಆದುದರಿಂದ ಶಬ್ದಾಸಕ್ತಿ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಅರ್ಥಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಇನ್ನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ತತ್ತ್ವವಿಚಾರ ಇನ್ನೂ ಗಾಢ; ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲದರ ಪರ್ಯವಸಾನ ಬ್ರಹ್ಮದರ್ಶನದಲ್ಲಿಯೇ. ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕೆಂದಲ್ಲ, ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಅದರಾಚೆಯ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬೇಕೆಂದು ಕಗ್ಗವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.